Epistulae ad Lucilium 1
Seneca
|
SENECA SALUTA IL SUO LUCILIO
[1] Fai così, o mio Lucilio: rivendicati a te stesso, e il tempo che fino ad ora ti era portato via o ti era rubato ti sfuggiva di mano, raccoglilo e conservalo. Persuaditi che ciò è così come ti scrivo: una parte del tempo ci viene strappata, un’altra parte ci viene portata via, un’altra parte scorre. Tuttavia è turpissima la perdita (di tempo) che avviene per negligenza. E se vorrai riflettere, grande parte della vita scorre mentre agiamo male, la maggior parte non facendo nulla, tutta la vita facendo qualche cosa.
[2] Chi mi darai che dia un qualche prezzo al tempo, che sappia stimare la giornata, chi che moriamo ogni giorno un po’? In questo infatti sbagliamo, dal modo in cui guardiamo la morte, grande parte di quella è già dietro le spalle; qualunque parte della nostra età che è dietro le spalle, la occupa la morte. Fai dunque, o mio Lucilio, ciò che tu mi scrivi che fai, abbraccia tutte le ore; accadrà che dipendarai meno dal domani, se metterai mano all’oggi.
[3] Mentre si rimanda la vita passa. Tutte le cose ci sono estranee, o Lucilio, soltanto il tempo è nostro. La natura ci ha messo in possesso solamente di una cosa così fugace e inafferrabile dalla quale ci può cacciare chiunque vuole. E' tanto grande la stoltizia dei mortali che sopportano di imputare a se stessi, cosa che sono piccolissime (di nessun conto) e molti inutili e certamente riparabili, che quando le otterranno nessuno giudicherà di dovere qualcosa al tempo che ha ricevuto, mentre frattanto (il tempo) è l’unica cosa che nessuno ci può ritornare.
[4] Tu forse mi chiederai che cosa faccio io che insegno a te queste cose [occupatio]. Ti risponderò sinceramente: come accade ad uno spendaccione ma diligente, mi torna sempre alla ragione della mia spesa [del tempo che perdo]. Non posso dire di non perdere niente, ma che cosa io perda e perché e in che modo te lo dirò; mi ritorna sempre la causa della mia povertà.
______
[1] Ita fac, mi Lucili: vindica te tibi, et tempus quod adhuc aut auferebatur aut subripiebatur aut excidebat collige et serva. Persuade tibi hoc sic esse ut scrivo: quaedam tempora eripiuntur nobis, quaedam subducuntur, quaedam effluunt. Turpissima tamen est iactura quae per negligentiam fit. Et si volueris adtendere, magna pars vitae elabitur male agentibus, maxima nihil agentibus, tota vita aliud agentibus.
[2] Quem mihi dabis qui aliquod pretium tempori ponat, qui diem aestimet, qui intellegat se cotidie mori? In hoc enim fallimur, quod mortem prospicimus: magna pars eius iam praeterit; quidquid aetatis retro est mors tenet. Fac ergo, mi Lucili, quod facere te scribis, omnes horas conplectere; sic fiet ut minus ex crastino pendeas, si hodierno manum inieceris.
[3] Dum differtur vita transcurrit. Omnia, Lucili, aliena sunt, tempus tantum nostrum est; in huis rei unius fugacis ac lubricae possessionem natura nos misit, ex qua expellit quicumque vult. Et tanta stultitia mortalium est ut quae minima et vilissima sunt, certe reparabilia, imputari sibi cum impetravere patiantur, nemo se iudicet quicquam debere qui tempus accepit, cum interim hoc unum est quod ne gratus quidem potest reddere.
[4] Interrogabis fortasse quid ego faciam qui tibi ista praecipio. Fatebor ingenue: quod apud luxuriosum sed diligentem evenit, ratio mihi constat impensae. Non possum dicere nihil perdere, sed quid perdam et quare et quemadmodum dicam; causas paupertatis meae reddam. Sed evenit mihi quod plerisque non suo vitio ad inopiam redactis: omnes ignoscunt, nemo succurrit.
[5] Quid ergo est? non puto pauperem cui quantulumcumque superest sat est; tu tamen malo serves tua, et bono tempore incipies. Nam ut visum est maioribus nostris, 'sera parsimonia in fundo est'; non enim tantum minimum in imo sed pessimum remanet. Vale.
[1] Ita fac, mi Lucili: vindica te tibi, et tempus quod adhuc aut auferebatur aut subripiebatur aut excidebat collige et serva. Persuade tibi hoc sic esse ut scrivo: quaedam tempora eripiuntur nobis, quaedam subducuntur, quaedam effluunt. Turpissima tamen est iactura quae per negligentiam fit. Et si volueris adtendere, magna pars vitae elabitur male agentibus, maxima nihil agentibus, tota vita aliud agentibus.
[2] Quem mihi dabis qui aliquod pretium tempori ponat, qui diem aestimet, qui intellegat se cotidie mori? In hoc enim fallimur, quod mortem prospicimus: magna pars eius iam praeterit; quidquid aetatis retro est mors tenet. Fac ergo, mi Lucili, quod facere te scribis, omnes horas conplectere; sic fiet ut minus ex crastino pendeas, si hodierno manum inieceris.
[3] Dum differtur vita transcurrit. Omnia, Lucili, aliena sunt, tempus tantum nostrum est; in huis rei unius fugacis ac lubricae possessionem natura nos misit, ex qua expellit quicumque vult. Et tanta stultitia mortalium est ut quae minima et vilissima sunt, certe reparabilia, imputari sibi cum impetravere patiantur, nemo se iudicet quicquam debere qui tempus accepit, cum interim hoc unum est quod ne gratus quidem potest reddere.
[4] Interrogabis fortasse quid ego faciam qui tibi ista praecipio. Fatebor ingenue: quod apud luxuriosum sed diligentem evenit, ratio mihi constat impensae. Non possum dicere nihil perdere, sed quid perdam et quare et quemadmodum dicam; causas paupertatis meae reddam. Sed evenit mihi quod plerisque non suo vitio ad inopiam redactis: omnes ignoscunt, nemo succurrit.
[5] Quid ergo est? non puto pauperem cui quantulumcumque superest sat est; tu tamen malo serves tua, et bono tempore incipies. Nam ut visum est maioribus nostris, 'sera parsimonia in fundo est'; non enim tantum minimum in imo sed pessimum remanet. Vale.